PES-Conventie: wat hebben we geleerd?

Ik was vandaag op het Re:New-congres van de PES, de Europese Socialistische Partij. Het vond plaats in Brussel, dat maakte het iets eenvoudiger om er te geraken De sfeer en dynamiek deed me vooral denken aan die van het Labour-congres waar ik vorig jaar was (in Manchester): heel veel deelnemers, heel veel workshops, volle zalen voor de plenaire speeches, … Alleen deze keer nog overgoten met een veelheid aan talen en bijbehorende tolken.

Wat heb ik er geleerd? Wel, het eerste debat dat ik bijwoonde, ging over ‘social integration’, een debat van S&D, de sociaal-democratische fractie in het Europees parlement. Boeiend debat, omdat je meteen de problematiek van binnen-Europese migratie van beide kanten ziet. Justas Vincas Paleckis vertelde hoe zijn land, Litouwen, van 4 miljoen inwoners naar 3 miljoen ging door de enorme braindrain vanuit Litouwen, zowat het armste land van de Unie, naar andere Europese landen. Jongeren zijn er hoogopgeleid, maar kiezen dan massaal voor het buitenland, waar ze sneller een job vinden, en ook nog beter betaald zijn. Gelijkaardige signalen vanuit Servië. Gevolgd door een uiteenzetting over de toestand in Spanje, waar de immigratie enorm is toegenomen de voorbije jaren. En waar ze vaststellen dat immigranten inderdaad jong en hoogopgeleid zijn, en ook nog eens graag en veel werken. Wie wordt daar beter van? De grootverdieners, die nu goedkoop huispersoneel kunnen vinden (vooral in kinderopvang). Het grootkapitaal dat grotere winsten ziet uit haar bedrijfsbeleggingen. En werkgevers die de lonen laag houden, aangezien de laagste lonen in concurrentie gaan met de immigranten. Slechts nieuws vooral voor mensen die al kwetsbaar zijn omdat ze weinig verdienen of door allerlei redenen minder productief zijn dan de nieuwelingen. Een situatie waarop populistisch-rechts enorm kapitaliseert, en waarop links (populistisch en niet-populistisch) moeilijk antwoorden lijkt te vinden.

In de plenaire sessie was er vooral aandacht voor de afscheidsspeech van Poul Nyrup Rasmussen als voorzitter van de PES. Bijzonder populaire man, dat bleek al meteen toen hij het podium opkwam. Ook ik en mijn collega Michelle staken een bordje en een vlag omhoog terwijl mensen rond ons scandeerden ‘Poul is number one’. Valt op: Rasmussen speecht niet, hij vertelt. En dat werkt een pak inspirerender. hij loopt ook op het podium alsof hij in zijn living loopt: op z’n gemak, beetje van hier naar daar en terug. Hij spreekt zijn publiek ook familiair aan. Kunnen we met z’n allen iets van leren. Beste verhaal in zijn speech: toen hij als 14-jarige een (vakantie)job deed in de melkfabriek, werd hij door de baas vernederd in bijzijn val het voltallige personeel omdat hij een kleine fout had gemaakt. Toen de baas na de scheldtirade vroeg wat hij daarop had te zeggen, zei-ie: ‘dat ik lid ga worden van de vakbond.’

Jorgos Papandreou lichtte toe hoe hij een dramatische situatie erfde van de Griekse conservatieven en in volle crisis toch probeerde enig perspectief te bieden voor zijn volk. Interessant, maar hij zit teveel in een verdedigende modus. Dan was de speech Paul Magnette wel van een andere orde. Man, man, man… Applaus om de twee minuten, molenwiekend van verontwaardiging over zoveel neoliberale bullshit in de wereld, over de oorverdovende stilte over diepgaande hervormingen in de financiële sector, … Bijzonder begenadigd spreker. Als je ooit de kans hebt om hem bezig te horen, niet twijfelen!

Als namiddagsessie koos ik eerst nog voor het literair café met alweer Magnette. Grotendeels zelfde verhaal als vorig jaar in de Vooruit (Stichting Gerrit Krefeld), maar nog steeds actueel. Over hoe het eerste Vlaamse bewustzijn vooral een emancipatorische beweging was binnen Vlaanderen. Een beweging van Vlaamssprekende werkende klasse tegen de Franstalige bourgeoisie. Maar die Franstaligen waren wel ook Vlamingen. Hij had het over de hefboom die nationalisme en conservatisme nu van elkaar geworden zijn.

Daarna nog sessie bijgewoond met als titel ‘challenging hate’, oa over discriminatie en racisme. Daarin viel  het Spaanse europarlementslid Juan Fernando LÓPEZ AGUILAR op. Bijzonder gepassioneerd man. Wond zich enorm op over het latente racisme dat hij ziet achter o.a. eis tot hoofddoekenverbod. Hij zei: Spanje is in vele opzichten en conservatief-katholiek land. Een land waarin de nonnenkap, priesterkledij en de katholieke onderdrukking van de vrouw blijkbaar geen groot probleem zijn. Maar als moslims zoiets doen, dan kan dat niet, dan moet dat worden bestraft, aangepakt, in wetteksten gezet, … Er is bovendien altijd een nieuw zwart schaap: als het de moslims niet zijn, zijn het de Grieken, het is altijd iemand anders schuld. Het mankeert in zo een verhaal altijd aan gemeenschappelijke hoop, aan sociale cohesie, aan gelijkheid, … Het is een politieke inspanning die wij moeten leveren aan de linkerzijde, in plaats van mee te stappen in het afbraak-verhaal.

Sterk verhaal binnen die sessie was dat van hoogopgeleide moslim-vrouwen die door jaren van discriminatie op de arbeidsmarkt, extra gebeten zijn om zelf hun bedrijf op te richten, en op die manier te duchten concurrenten worden voor verschillende bedrijven waar ze zelf niet welkom waren, of althans niet op het hogere niveau.

Over het algemeen heb ik geleerd dat de PES veel meer alive and kicking is dan ik dacht, en dat het Europese perspectief bijlange niet zo ver-van-mn-bed is als vele anderen denken.